İklim değişikliğine tepkisini koyanlar

Küresel iklim değişikliğine adapte olamayan canlılar bunun bedelini soylarının tükenmesiyle ödeyecekler. Fakat bu değişime adapte olabilen bazı canlılar da yok değil.

Neolitik çağdan bu yana insanlara ev sahipliği yapan İskoçya’nın kuzeybatı kıyısının 60 km açığında bulunan Hirta Adası’nda bu adaptasyonlara örnek canlılar gözlemleniyor. Tarıma elverişli olmayan bu bölgede uçurum kenarlarında yuva yapan kuşlarla beslenen ve bu kuşlardan kazanç elde eden halk, hastalıklar ve göç nedeniyle adayı terk etmeye başladı. 1936 yılında ise adada bulunan son 36 kişi adayı terk etti. Uzun süre kimsenin ayak basmadığı bu ada daha sonra milli park ilan edilerek koruma altına alındı. Araştırmacılar; tür zenginliği nedeniyle bu adayı çalışma alanı olarak seçtiler. Soay koyunları denilen bir tür iklim değişikliği ile ilgili çalışmalarda kullanıldı. Ada halkının başka bir adadan getirdiği bu koyun türü insanların da adayı terk etmesiyle adayı iyice ele geçirmiş durumda. İklim değişikliğinin çok fazla hissedilmediği zamanlarda bu koyunların uzun gövdeli olması yaşam olasılığını artıran bir faktördü. Yeni doğan bir koyun ilk kışını geçirmek için 4-5 ay boyunca çok besin alıp büyümek zorundaydı. İklim değişikliği nedeniyle Hirta Adası’nda kış ayları daha ılıman geçmeye başladı. Havanın koyunları öldürecek derecede soğuk olmaması ve otların daha uzun süre toprakta kalması iklim değişinin bu adaya yansıyan yüzüydü. Ilıman şartlar nedeniyle yeni doğan koyunlar daha az ot yiyorlar. Bu nedenle de zaman geçtikçe bu koyun soyunun gövdelerinin kısaldığı gözlemleniyor. Adadaki koyun sayısı her geçen gün arttığı için birey başına düşen ot miktarı da azalıyor. Dolayısıyla kısa gövdeli olan koyunlar gitgide daha avantajlı duruma düşüyor.

Bir başka örnek; İngiltere’nin güneyinde yaşayan Mavi Adonis Kelebeği. Yaşamlarını devam ettirebilmeleri için daha soğuk bölgelerde yaşamak zorunda olan bu kelebeklerin soyu 1950’lerden bu yana yüzde doksan oranında azaldı çünkü daha soğuk bölgelere göç edebilmesi için güçlü kanat ve göğüs kafesine sahip olmaları gerekiyordu. Son yıllarda İngiltere’nin kuzeyinde de gözlenmeye başlanan bu kelebek uzak mesafeleri aşmak için daha güçlü kanatlara ve göğüs kafesine sahip.

İklim değişikliğine ilginç bir başka adaptasyon örneği ise Colorado’da terk edilmiş bir dağ kasabasının kalıntıları arasındaki araştırma istasyonu olan Kayalık Dağları Biyoloji Laboratuvarı’nda gözlemleniyor. Marmot ismi de verilen yer sincapları 1962 yılından beri inceleniyor. Kış uykusundan uyandıktan sonra yakalanıp cinsiyeti, ağırlığı ve üreme durumu kaydediliyor; kan, dışkı ve saç örnekleri toplanıyor; farklı kolonilerdeki bireylerin sosyal davranışları gözlemleniyor. İklim değişikliği nedeniyle kış uykusundan daha erken uyanan bu yer sincaplarının ağırlıklarında ve tür sayılarında artış gözlemlendi. Daha erken uyanıp daha fazla beslenen marmotların yanı sıra kış uykusunu atlatan birey sayısında da yükseliş saptandı. Gösteren o ki birçok canlı türünün tarihte kalmasına neden olabilecek bu değişime bazı canlılar adapte olmaya başlayarak yanıt veriyor.