2023 dünyanın en sıcak yılı olarak kayıtlara geçti
2023 yılının, insan kaynaklı iklim değişikliğinin yol açtığı ve doğal El Niño hava olayıyla desteklenen, kayıtlardaki en sıcak yıl olduğu teyit edildi.
Ortalama olarak, 2023 yılında gezegen, insanların endüstriyel ölçekte fosil yakıtları yakmaya başladığı ve atmosfere karbondioksit pompaladığı 1850-1900 sanayi öncesi döneme kıyasla 1,48 derece daha sıcak olarak kaydedildi.
Ülkeler 2015 Paris Anlaşması‘nda küresel ısınmanın 1,5 dereceyi aşmasını önlemeye çalışarak en ciddi sonuçlarından kaçınmayı kabul etmişti. Ancak hükümetlerin ve şirketlerin iklim hedeflerinin çoğalmasına rağmen, CO2 emisyonları inatla yüksek kalmaya devam ediyor. Dünyanın kömür, petrol ve gaz yakmaktan kaynaklanan CO2 emisyonları 2023 yılında rekor seviyelere ulaştı.
Dünya, on yıllar boyunca ortalama 1,5 derece küresel sıcaklık artışı anlamına gelen bu hedefi ihlal etmedi, ancak Avrupa İklim Ajansı Copernicus (C3S), sıcaklıkların 2023 günlerinin neredeyse yarısında bu seviyeyi aşmasının “korkunç bir emsal” oluşturduğunu söylüyor.
Newcastle Üniversitesi İklim Değişikliği Profesörü Hayley Fowler, rekor kıran yılın emisyonları azaltmak için “son derece acil” hareket edilmesi gerektiğinin altını çizdiğini söyledi.
Fowler, “Siyaset dünyasındaki değişim hızı ve sera gazı emisyonlarını gerçekten azaltma isteği, aşırı hava koşulları ve ısınmadaki değişim hızıyla eşleşmiyor,” dedi.
C3S, geçen yıl atmosferdeki CO2 konsantrasyonunun milyonda 419 parçacık ile kaydedilen en yüksek seviyeye yükseldiğini de açıkladı.
Aynı zamanda her günün sanayi öncesi döneme göre 1 dereceden daha sıcak olduğu ilk yıl oldu. İlk kez iki gün (her ikisi de kasım ayında) sanayi öncesi döneme göre 2 derece daha sıcaktı.
İnsan kaynaklı iklim değişikliğinin yanı sıra, 2023 yılında sıcaklıklar, doğu Pasifik Okyanusu’ndaki yüzey sularını ısıtan ve daha yüksek küresel sıcaklıklara katkıda bulunan El Niño hava fenomeni etkisiyle de arttı.
Bilim insanlarının henüz bilmediği şey ise 2023’teki aşırı sıcakların küresel ısınmanın hızlandığına dair bir işaret olup olmadığı.
C3S Direktör Yardımcısı Samantha Burgess, “Bir faz kayması ya da devrilme noktası olup olmadığını ya da anormal derecede sıcak bir yıl olup olmadığını anlamak için daha fazla zamana ve daha fazla bilimsel çalışmaya ihtiyacımız var,” dedi.
Sıcaklıktaki her bir artış, yıkıcı hava felaketlerini daha da şiddetlendiriyor. 2023 yılında daha sıcak olan gezegen, Çin’den Avrupa’ya ölümcül sıcak hava dalgalarını, Libya’da binlerce insanın ölümüne neden olan sellere yol açan aşırı yağmurları ve Kanada’nın kayıtlara geçen en kötü orman yangını sezonunu şiddetlendirdi.
World Weather Attribution küresel araştırma işbirliğini yöneten iklim bilimci Friederike Otto, “Küresel sıcaklıklardaki karşılaştırılabilir küçük değişikliklerin insanlar ve ekosistemler üzerinde büyük etkileri var,” dedi.
“Bir derecenin her onda biri önemlidir” diye de ekledi.
C3S raporundan bazı çarpıcı bulgular şöyle:
2023, 1850’ye kadar uzanan küresel sıcaklık veri kayıtlarında en sıcak takvim yılı olarak teyit edildi.
2023 yılında küresel ortalama sıcaklık 14,98 derece ile 2016 yılındaki bir önceki en yüksek yıllık değerden 0,17 derece daha yüksek olarak kayıtlara geçti.
2023, 1991-2020 ortalamasından 0,60 derece daha sıcak ve 1850-1900 sanayi öncesi seviyesinden 1,48 derece daha sıcak olarak kayıtlara geçti.
Ocak veya şubat 2024’te sona erecek 12 aylık bir dönemin sanayi öncesi seviyenin 1,5 derece üzerine çıkması muhtemel.
2023’te Haziran’dan Aralık’a kadar her ay, bir önceki yılın aynı ayından daha sıcaktı.
Küresel ortalama deniz yüzeyi sıcaklıkları (SST’ler) sürekli ve olağandışı bir şekilde yüksek kalarak Nisan ayından Aralık ayına kadar yılın bu dönemi için rekor seviyelere ulaştı.
Benzeri görülmemiş SST’ler, Akdeniz’in bazı kısımları, Meksika Körfezi ve Karayipler, Hint Okyanusu ve Kuzey Pasifik ve Kuzey Atlantik’in büyük kısmı da dahil olmak üzere dünyanın dört bir yanındaki deniz ısı dalgalarıyla ilişkilendirildi.
Avrupa’da sıcaklıklar 2023 yılında 11 ay boyunca ortalamanın üzerinde seyretti ve Eylül ayı kayıtlara geçen en sıcak Eylül ayı oldu.
Mart ayında yıllık zirvesine ulaşan Arktik deniz buzu miktarı, uydu kayıtlarına göre yılın en düşük dört ayı arasında yer aldı. Eylül ayındaki yıllık minimum seviye ise en düşük altıncı seviyeydi.
Dünya genelinde sıcak hava dalgaları, seller, kuraklıklar ve orman yangınları da dahil olmak üzere çok sayıda aşırı olay kaydedildi. 2023’te tahmin edilen küresel orman yangını karbon emisyonları, büyük ölçüde Kanada’da devam eden orman yangınları nedeniyle 2022’ye göre yüzde 30 arttı.
