Telefonunuzun içindeki ‘gerilla madenler’

Dijital aygıtların önemi, dijital yaşamın hem yaşamımızı kolaylaştırılması hem de artık neredeyse vazgeçilmez bir parçası olması ile birlikte günden günde artmakta.

Ama her aygıt gibi, bu yazıyı okuduğunuz cep telefonunuz, bilgisayarınız ya da tabletiniz belirli materyellerden oluşmakta ve maalesef, ucuz ya da pahalı olması fark etmeden dijital aygıtlarınız 2. Dünya Savaşı’ndan bu yana en acımasız çatışmalardan birine yol açıyor.

Dijital aygıtlarınızın içinde bulunan tantalum, kalay, tungsten ve altın mineralleri teknolojinin ve olmadan yapamayacağımız diğer cihazların ayrılmaz bir parçasıdır. Dizüstü cihazlardan telefonlara; tabletlerden, arabalar, uçaklar, ışıklandırma ve mücevherata kadar her şey; bu minerallerini içerir.

Yalnız bu mineraller, özellikle Afrika kıtasında, zorba yönetimleri ve isyancıları finanse edebiliyor. Milisler ve gerilla gruplar, çoğu zaman şiddetli çatışmaları için bu minerallerin satışından elde edilen para ile kendilerine fon sağlamakta ve bu çatışmalar yaklaşık 5.4 milyon kişinin ölüme sebep vermiş durumda.

Neredeyse 140 milyon dolarlık bu pazar, gerilla ve milis grupların fonlarının %75’ini sağlamakta. Böyle bir ekonomik kaynağı değerlendirmekten kaçınmayan gerilla grupları madenlerde köle işçi toplamak adına yerleşim yerlerine saldırıp, güçlü erkekleri madende köleliğe, kadınları seks işçilerine ve çocukları ise orduları için uyuşturulmuş askerlere çevirmekte. O yüzden bu madenler çatışmaya yol açan mineraller (conflict minerals) olarak adlandırılıyor. Biz ise “gerilla maden” terimini uygun gördük.

Aşağıda gerilla madenlerin dijital aygıtların hangi kısımlarında kullanıldığını gösteren infografik, 2016 itibari ile gerilla madenleri tedarik zincirinden çıkarmayı kendine görev edinmiş Intel’in web sitesinden alınmış ve Yeşilist tarafından Türkçe’ye çevrilmiştir. Resmi daha büyük görmek için buraya tıklayabilirsiniz.

201527051

Intel,3M, Microsoft, General Electric gibi bazı şirketler düzenli olarak raporlandırma yapıp, tedarik zincirinden gerilla madenleri çıkarma konusunda çalışsalarda, bir çok şirket bu konuda yetersiz kalıyor ama Avrupa Parlamentosu bu yetersizliği görüp emsali olmayan bir adım attı.

Yeni verilen yasa teklifi ile sayıları 880 bine varan Avrupa bazlı tüm şirketlerin kalay, tungsten, tantalum ve altın madenlerini çatışma dışı alanlara taşımasını ve bu süreçte yapılanların düzenli olarak kamuouyu ile paylaşılmasını zorunlu kıldı. Bu DemokratikKongo Cumhuriyeti’nde on yıllardır süre gelen gerilla çatışmaların finansal olarak büyük bir kaynağının ortadan kalkması demek.

Parlamentodan, Avrupa Komisyonuna geçmesi ve oradan da tüm AB üye ülkelerinde yasa olarak kabul edinmesi beklenen teklif, üye ülkeler içerisindeki tüm aygıtların gerilla madenleri içermemesini sağlayacak. Umarız biz de çok yakın bir gelecekte kullandığımız dijital aygıtlardan emin bir şekilde, dijital yaşamın tüm nimetlerinden faydalanıyor oluruz.

Önceki yazıyı okuyun:
Mis gibi ebeveynlik listesi

Yaz geliyor, tatiller belki de çoktan ayarlandı bile. Birçoğumuz yoğun iş temposunda hedeflere koşuyoruz.

Kapat