Dünyanın en çok tüketilen meyvesi: Elma

Mevsimi gelince elmadan bahsetmeden geçmek olmazdı.

Wikipedia’nın verilerine göre dünyanın en çok yenilen meyvesi olan ve organik olması gerekenler listemizde bulunan elma konusunda yazmakla bitmeyecek bir bilgi deposu mevcut. İlginizi çekeceğini düşündüğüm elmanın başlangıçtan bu yana nasıl konu edildiği, güzellik ve sağlıktaki yeri ve daha önce hiç yapmadığınızı tahmin ettiğim elmalı tarifler var sırada.

Hikayelerde elma…

lead_deskew=0 checksum=b70912795ecb1eded5b20d0341ab6502

Kutsal metinlerde, mitolojik eserlerde, masallarda sembolik olarak kullanılan simgesel meyve elma ile ne anlatılmak isteniyor? Yaratılış efsanelerinde, insanın cennetten kovulmasının nedeni olarak gösterilen yasak ağaçtan yedikleri elmadır. Sadece yaratılış efsanelerinde ya da kutsal kitaplarda değil, birçok mitolojik metinde, masallarda da bahsedilmiş. Herakles‘e, “dünyanın ucunda, güneşin battığı yerde, Atlas’ın gök kubbeyi taşıdığı yerde bulunan bir bahçedeki ağaçtan elma alıp gelme görevi” verilmişti. Herakles “Akşam Kızlarının Bahçesi” denen bu yere gelmiş ve bahçeyi koruyan yüz başlı ejderle savaşmıştır. Atlas‘ı ikna ederek bu bahçeden 3 elma alabilmeyi başarıp dönmüştür. “Pamuk Prenses ve Yedi Cüceler” masalında, Cadı-Kraliçe’nin ödül olarak sunduğu kırmızı elma, onun hayatını değiştirecek olaylara sebep olmasını sağlamıştır. Bir de masalların sonunda gökten düşen üç elma vardır. Biri anlatana, biri dinleyene diğeri de masalın gerçek sahibine… Okullarda öğretilen “çalışan kazanır, elması kızarır”da, elma başarının sonucudur. “Elma dersem çık, armut dersem çıkma!” da elma, var olmayı, burada, şimdi ol ve mücadele et kavramını anlatıyor. İnsan anatomisinde de karşımıza Adem elması çıkıyor. Sanki Hz. Adem’in o elmayı gerçekten yediğinin bir kanıtı olarak var olmuştur. Genel çekim yasası Isaac Newton’a ait. Bu yasa hep elma ile anılagelmiştir. Eğer “Da Vinci Şifresi” filmini seyrettiyseniz; filmin en can alıcı sahnesi olan şifrenin bulunması ve bunun elma olması… Kitapta ve filmde anlatılmak istenen olay üreme, hayatın devamlılığı ile ilgili bir meseleydi ve şifre elmaydı. Apple‘ın ısırılmış elması “tercih edilmişliği” simgeliyor.

Elma bir ödüldür, yani ulaşılması gereken ve ulaşılması için emek harcanması gereken bir ödül. Yine eski çağları düşünürsek yani şekerin bulunmadığı, tatlı diye bir kavramın bilinmediği, aroma olarak sadece doğal otların bulunduğu (yaygınlık ölçüsünde), saklama koşullarının birçok gıdanın kullanımını sınırladığı vs. gibi koşullarda elma mutlak anlamda “kusursuzluk” simgesidir. Elma yüksek besin değerine sahiptir. Elma birçok iklim kuşağına adapte olup kolayca yetişen bir meyvedir. Her kesimden, her coğrafi bölgeden herkes elmayı bilir. Ayrıca bilinen sözler arasında, “yarım elma gönül alma,”, “Elma giren eve doktor girmez,” yer alır. Elma ile ilgili hikayelerin sonu yok gibi neredeyse. Nereye baksam elma sembolü karşıma çıkıyor. Neden elma? Bu sorunun cevabını veremeyeceğim kesin ama bildiğim bir şey var, o da elmanın sağlıklı bir meyve olduğu.

green-apple

 

Sağlık için elma…

Özünde barındırdığı liflerden ötürü – orta boy bir elmada 4 gr lif bulunur- ve ortalama 95 kalori değeri ile doyurucu ve tok tutucu bir tatlı özelliği taşır. Yine orta boy bir elmada günlük meyve ihtiyacınızı karşılayacak meyve değerleri bulunduğundan kotanızı rahatlıkla elma ile doldurabilirsiniz. Bağışıklık sisteminizi güçlendirmek için gereken günlük C vitamini ihtiyacınızın %14’ünü elma ile karşılayabilirsiniz. Diyetisyenler kurutulmuş elmanın da aynı zamanda kilo vermeyi hızlandırdığını onayladılar. Bir yıl boyunca her gün bir kap kurutulmuş elma yiyen kadınların kilo kaybı ile beraber hem kolestrolü düşürebildikleri hem de kalp hastalıkları risklerinde önemli düşüşler yaşadıkları kaydedilmiş. Iowa Kadın Sağlığı araştırmacılarının son 20 sene boyunca 34.000’in üzerinde kadında yaptıkları çalışmalarda elmanın kalp ve damar hastalıklarından kaynaklanan ölümlerdeki sayıyı büyük miktarda azalttığını belirtmişler. Finli bilim adamlarının 28 yıllık çalışmaları sonucunda 9.210 kadın ve erkek üzerinde yapılan araştırmada felç vakalarında elma yiyenlerin elma yemeyenlere kıyasla daha az olduğu gözlemlenmiş. Kalp rahatsızlığı ve diyabet riski oluşturan semptomların bir araya gelmesi sonucu oluşan metabolik sendrom rahatsızlığının elma yiyenlerde, yemeyenlere kıyasla çok daha az olduğunu da söylüyorlar. Egzersize başlamadan önce yenilen elmanın antioksidan etkisi akciğerlere daha çok oksijen sağladığından daha uzun egzersiz yapabilmenizi sağladığı da söyleniyor.

Elma sirkesi ve balın aç karnına küçük yudumlarla içilmesi, vücudun bağışıklık sistemini güçlendirdiği gibi, sirkenin içerdiği yüksek orandaki potasyum sayesinde kalp kasları dahil olmak üzere tüm kas yapısı güçleniyor. Sirke-bal kokteyli sayesinde, sık sık grip, soğuk algınlığı veya üst solunum yolları iltihabına yakalanan kişilerin bağışıklık sistemleri güçleniyor. Elma sirkesi-bal kokteyli sürekli içilirse ve salatalarda elma sirkesi kullanılırsa, yüksek kolesterolü düşürüyor. Yemekten önce elma rendelenip rengi koyulaştırıldıktan sonra yenildiğinde sindirim yetersizliğine karşı iyi gelir. Ham elma rendesi ishale karşı etkilidir. Elma kürünün de gut, böbrek ve mesane hastalıklarıyla hemoroide iyi geldiği de bilinir. Öğle yemeğinden önce yenen bir elma, bağırsakta bakterilerin çoğalıp azalmasını ayarlamada rol oynar ve bu sayede kabızlığı önler ve bağırsaklardaki parazitlerin dökülmesini sağlar.

healthy apple, measuring tape and dumbbells isolated

Galler’de 2500 kişi üzerinde 5 yıl süreyle yapılan bir araştırmanın sonucu, daha önce yapılan bazı araştırmalara uyumlu olarak haftalık tüketilen elma sayısının nefes fonksiyonuna pozitif etkileri olduğunu göstermiştir. Yenen ortalama elma miktarı arttıkça sigara kullananlar da bile nefes alma kapasitesinde artış saptanmıştır. Bu etki elmadaki antioksidanlardan kaynaklanmaktadır.

Güzellik için elma…

Elma sirkesi, çörek otu ve nar kabuğu ile hazırlanan macun, sivilce, egzama, sedef hastalığı; ayaklarda mantar ve diğer cilt rahatsızlıklarına iyi gelmektedir: İki bardak elma sirkesini bir bardak öğütülmüş çörek otu tohumuyla karıştırınız. Altı-yedi saat bu karışım bekletilir ve bir kompres veya benzer bir şeyle süzülür. Daha sonra 24 saatliğine çökelmeye bırakılır. Arta kalan sıvı kısmını dökülüp elde edilen çökeltiyi öğütülmüş nar kabuğu ve elma sirkesiyle (4; 2; 1) oranlarında karıştırıp fırında kısa bir süre ısıtılır. Bu macunun altına aynı miktarda saf çörek otu yağı sürülür. Geceleyin hastalıklı bölgeye sürülen bu macun; sivilce, egzama, sedef hastalığı, ayaklarda mantar ve diğer ciltte oluşan acı veren rahatsızlıklara iyi gelmektedir.

Ergenlik sivilcelerine karşı, her yemekten yarım saat önce, içine 1 tatlı kaşığı elma sirkesi eklenmiş 1 bardak su için. Yüzünüze buğu banyoları uygulayın: 1 litre kaynar derecede sıcak suya 4 yemek kaşığı elma sirkesi ve 2 yemek kaşığı dolusu mayıs papatyası ekleyin, 1-2 kere karıştırın ve başınızı büyük bir havluyla örterek 5-10 dakika gözlerinizi yumarak bekleyin. Yüzünüzü suya çok yaklaştırmayın, buharına tutun.

apple_beauty

Saç bakımı ve saçınızdaki kepekler için saçlarınızı yıkadıktan sonra son durulama suyuna; 1 litre suya 1 çay bardağı elma sirkesi koyun ve saçlarınızı bu su ile durulayın. Bu işlemi bir süre her saçınızı yıkadığınızda uygulayın. Saçlarınız kepekten arınacak ve parlaklaşacaktır.

Varisler için ise; yumuşak bir havluyu elma sirkesinin içine batırıp sıkın ve havluyu bacaklarınızın varisli olan bölgesine sarın. Bacaklarınızı yüksek bir yere kaldırarak yaklaşık 45 dakika kadar dinlendirin. Bu işlemi mümkünse sabah akşam tekrarlayın.

Cilt lekelerinizden kurtulmak için bir kaba yarı yarıya sulandırılmış elma sirkesi koyup kaynatın. Daha sonra bu su ile yüzünüze buhar banyosu yapın. Ayrıca yarı yarıya sulandırılmış elma sirkesi ile yüzünüzü 3-4 günde bir silebilirsiniz.

Tariflerde elma…

Hasat Çorbası

1 yemek kaşığı organik zeytinyağı

1 orta boy havuç, küp küp kesilmiş

1 kereviz sapı dilim dilim kesilmiş

1 soğan, küp küp kesilmiş

750 gr. balkabağı, çekirdeksiz, küp küp kesilmiş

2 orta boy golden elma, çekirdeksiz ve küp küp kesilmiş

2 su bardağı tavuk suyu

Taze çekilmiş karabiber

tahıllı ekmekten hazırladığınız krutonlar

hasat_corbasi

 

Büyük bir tencereye zeytinyağını ekleyip orta derecede ısıtın. Havuç, kereviz ve soğanı ekleyip, 10 dakika boyunca karıştırarak renkleri koyulaşana kadar pişirin. Bal kabağını, elma ve tavuk suyunu ekleyin. Isıyı en düşük seviyeye getirin ve ağzı açık olarak 20 dakika kadar yumuşayana dek pişirin. Biraz soğumaya bırakın. Blender’da karışımı püre haline getirin. Karabiberi ekleyin ve üzerine krutonları koyun.

 

Domates ve Mısır Salsa eşliğinde, Elma ve Tavuklu Quesadilla

8 küçük boy tortilla

1 kahve fincanı rendelenmiş çedar peyniri

250 gr. kemiksiz, pişmiş tavuk göğsü, ince dilimlenmiş

2 Amasya elması, çekirdeksiz ve ince dilimlenmiş

domatesli mısır salsa

Domates ve Mısır Salsa:

1 kahve fincanı tane mısır, pişmiş

1 kahve fincanı domates, küp küp kesilmiş

1 yemek kaşığı zeytinyağı

tuz ve karabiber

Tüm malzemeleri karıştırıyorsunuz.

quesadilla

 

4 tortillayı masaya serin ve üzerlerine ikişer kaşık peynir koyun. Tavuk ve elma dilimlerini eşit şekilde bölüştürün. Kalan peynirleri de üzerlerine dökün ve kalan tortillalarla üzerlerini kapatın. Yapışmaz yüzeyli bir tavada(teflon olmaması için özen gösterin), orta hararetli ateşte 2-3 dakika boyunca, hafif koyulaşana ve peynir hafif eriyene dek ısıtın. Hepsini ısıttıktan sonra yanlarında salsa ile servis yapın.

 

 

Elmalı Makarna Salatası

2 su bardağı haşlanmış mini tekerlek makarna

1 küçük Granny yeşil elma, çekirdeksiz ve küp küp kesilmiş

½ orta boy salatalık, çekirdeksiz ve küp küp kesilmiş

½ su bardağı az dövülmüş ceviz

½ su bardağı sarı kuru üzüm

2 yemek kaşığı zeytinyağı

½ çay kaşığı taze çekilmiş karabiber

1 yemek kaşığı doğranmış maydanoz

apple_pasta

 

 

Maydanoz hariç tüm malzemeleri karıştırın. Buzdolabında birkaç saat soğuduktan sonra maydanoz ekleyip servise çıkarın.

 

 

Fırında Elma

1 çay bardağı dövülmüş ceviz

½ çay bardağı siyah kuru üzüm

1 yemek kaşığı esmer şeker

½ tatlı kaşığı dövülmüş kakule

¼ tatlı kaşığı rendelenmiş muskat

4 orta boy Gala elma

4 tatlı kaşığı tereyağı

½ çay bardağı şıra

1 tatlı kaşığı bal

vanilyalı yoğurt

firinda_elmaFırınınızı 190 derece ısıtın. Bir kapta ceviz, üzüm, esmer şeker, kakule ve muskatı karıştırın. Bir kenara koyun. Elmaların altını düz durabilmeleri için kesin. Altına kadar inerek elmaların çekirdeklerini bir kaşık yardımıyla çıkarın. Pişirme kağıdının üzerine dizdiğiniz elmaların içini meyve ve kuru yemiş karışımı ile doldurun. Her doldurduğunuz elmanın ağız kısmına bir parça tereyağı koyun. Kabın altına şıra ve bal koyun ve elmaların üzerini folyo ile kapatın. 25 dakika kadar fırında pişirin. Sonraki 20 dakika boyunca da folyoyu kaldırıp elmalara yumuşayana kadar pişirin. Arada sıvıdan elmanın üzerine dökün. Ilık servis edin ve üzerine vanilyalı yoğurt ve suyundan eklemeyi unutmayın.

Gökten üç elma düştü, biri Yeşilist okurlarına, biri Yeşilist yazarlarına diğeri ise tüm elma severlere…

 

Yeşilist bundan böyle okuyucularının desteğiyle ayakta kalacak.
Siz de Yeşilist’i beğeniyorsanız bize Patreon’dan destek olun.
Yeşilist Patreon Destek Ol


Nil Kayarlar Sarrafoğlu

1969 yılında doğdum. Aklım başıma geldiğinde ailemden sonra ilk doğayı sevdim. Taşı toprağı, çiçeği ve hatta böceği... Okudum, çalıştım ve büyük şehirlerde yaşadım. Dünya üzerinde doğanın en uzak yerlerine de gittiğim ve kaldığım zamanlar oldu, işte o zamanlarda kendimi çok iyi hissettim,. Döndüm dolaştım şimdi yine şehirdeyim. Bu sefer 4 yaşında bir oğlum var, onu doğanın içinde büyütmeye çalışıyorum, hafta sonları kaçıyoruz şehirden küçük köyümüze. Mutluyuz böyle şimdilik. Anne olduktan sonra dünyayı kurtarmak için ille de büyük kahraman olmak gerekmediğini anladım, anne olmak yetiyormuş! Atık yönetimi, enerji tasarrufu ve sağlıklı beslenme gibi konulara önem veriyoruz evimizde. Payımıza düşeni ve mümkünse daha fazlasını yapmaya gönüllüyüz ailece de. Yeşilist kanalı ile sesimi duyurabildiğim için mutluyum.

Bir cevap yazın

Daha fazla Gıda, Yeme İçme
Organik nedir?

Etiket 'doğal' diyor, ama bu güvenli mi demek?

Kapat