Gluten nedir, hangi yiyeceklerde bulunur? Gluten ile ilgili bilmeniz gereken 5 gerçek

1 Şubat 2019 Sinem Uğurdağ çölyak, gluten, gluten hangi gıdalarda bulunur, gluten nedir, glutenin zararları, glutenli gıdalar, glutensiz gıdalar

Gittiğin restoranlarda menüde yer alan, süpermarkette kendine ait bir bölümü olan, çevrendeki insanların konuştuğu aklımızın bir köşesinde sürekli yer alan glütenin aslında ne olduğunu ve sağlığına nasıl bir etkisi olduğunu biliyor musun? Eğer glutensiz beslenmenin sağlıklı insanların yeni trendi olduğunu düşünüyorsan, okumaya devam ederek gluten ile alakalı daha kapsamlı bilgiye sahip olabilirsin.

TIKLAYIN: Mutlaka tanışmanız gereken yedi bitkisel protein kaynağı

Gluten nedir?
Öncelikle, glutenin tanımıyla başlayalım. Gluten, tanelerde bulunan bir protein topluluğudur. Buğday en bilinen gluten kaynağıdır, ancak çavdar, arpa, kavuzlu buğday ve diğer çeşitlerdeki tahıllarda da yer alır. Gluten aslında iki proteinden oluşur: Gliadin ve glutenin. Gliadin, yedikten sonra insanları asıl rahatsız eden kısmı iken, gluten içeren tanelerden yapılan unu suyla karıştırdığınızda, gluten karışımı yapışkan hale getirir. Ekmek hamurunun gerilmesine yardımcı olan ve pişirirken kabarmasını sağlayan şeydir.

Bu o kadar korkunç bir şey gibi görünmüyor, peki neden gluten bu kadar çok konuşuluyor?
New England Journal of Medicine dergisinde yayınlanan bilimsel bir derlemede, gluten tüketiminin sebep olabileceği 55 hastalık listelenerek durumun ciddiyeti ortaya konmuş. Gluten kaynaklı en yaygın beş problemi ve glutenin hangi besinlerde bulunduğunu listeledik.

#1 Gluten bağırsak sağlığına zarar verebilir
Gluten, bağırsaklarınızdaki sıkı bağlantılara zarar vererek, sindirilmemiş yiyeceklerin, bakterilerin ve hatta toksinlerin küçük parçalarının sindirim astarınızdan kan dolaşımınıza kaçmasına neden olur. Bu sızdıran bağırsak bir dizi sağlık sorunu ve otoimmun sorunlara yol açabilir.

#2 Gluten iltihabı tetikler
Geçirgen bağırsak sendromu iltihaplanmaya sebep olabilir. Kronik iltihaplanma; diyabet, alzheimer, kanser ve obezite dahil olmak üzere her tür dejeneratif hastalığın oluşmasına katkıda bulunabilir.

#3 Gluten içeren gıdalar besin değeri bakımından zayıftır
Kepekli tahılların bir zorunluluk olduğunu iddia eden eski diyet tavsiyelerine rağmen, ekmek ve makarna gibi gluten içeren gıdalar; vitamin, mineral ve besleyici besinler açısından oldukça zayıftır. Sebze, meyve, yemiş ve tohumlar, baklagiller veya kinoa gibi glutensiz tahıllar bu gıdalardan çok daha besleyicidir.

#4 Gluten diğer besinlerin emilimini azaltır
Gluten sadece beslenme partisine çok az şey getirmekle kalmaz, diğer gıdaların getirdiği besinleri de çalar. Örneğin, glutenle tetiklenen geçirgen bağırsak vücudunuzun besinleri emmesini ve B12 vitaminini almasını engeller. Gluten ayrıca mineral emilimini engelleyebilen bir besin önleyici olan fitatlar da içerir.

#5 Gluten şişmanlamaya sebep olur.
Gluten, gizli şeker (pre-diyabet) yaratabilen ve yağ olarak daha fazla kalori depolamanıza neden olan lektinler içerir. Daha da kötüsü, lektinler leptin direncini tetikleyebilir, bu da tam bir öğün yedikten sonra bile kendinizi aç hissetmenize neden olur. Geçirgen bağırsak, iltihaplanma ve metabolizmayı durdurabilen zayıf besin seviyeleri ile kilo almak için güzel(!) bir yoldur.

Çoğu insan gluten sorununun ne kadar yaygın olduğunun farkında değil. Tabii ki gluten içeren bol miktarda yiyecek bulunuyor ancak diş macunu ile içeceklerden ilaçlara ve kozmetik ürünlere kadar birçok üründe de glutene rastlamak mümkün.

Hangi ürünlerde gluten bulunduğunu kesin olarak anlamanın en iyi yolu paketli gıdaların içerik satır detaylarını okumaktan geçiyor. Daha da iyi bir yol, paketli ürünlerden mümkün olduğunca uzak durmak.

Genellikle glutenin içeren yiyecek ve içeceklerin bir listesi:

Unlu mamüller (kek, kurabiye, çörek, kek, simit)
Bira
Ekmek
Tahıl
Kraker
Besin katkı maddeleri
Makarna
Pizza
Salata sosları
Çorba karışımları